Cywilne

Przedawnienie roszczeń banku w kredycie frankowym: od kiedy liczy się 3 lata

Bank pozywa Cię o zwrot wypłaconego kapitału albo spodziewasz się takiego pozwu i chcesz wiedzieć, czy nie jest już za późno. Przedawnienie roszczeń banku w kredycie frankowym liczy się dziś tak: termin wynosi 3 lata i biegnie co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym po raz pierwszy zakwestionowałeś umowę wobec banku (uchwała SN III CZP 25/22). Koniec terminu przypada na 31 grudnia (art. 118 k.c.). Wypłata kredytu ani wpis klauzul do rejestru nie rozpoczynają biegu, co potwierdził TSUE 2 lipca 2026 r.

Pusty korytarz sądu w czerni i bieli, na ławce przy ścianie teczka z aktami, nad nią zegar z zieloną wskazówką
Ilustracja poglądowa
W skrócie
  • Roszczenie banku o zwrot kapitału przedawnia się po 3 latach (art. 118 zd. 1 k.c.), a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 zd. 2 k.c.).
  • Bieg zaczyna się co do zasady od dnia następującego po pierwszym zakwestionowaniu umowy wobec banku (SN, III CZP 25/22; TSUE, C-261/25 i C-262/25 z 2 lipca 2026 r.).
  • Nie rozpoczyna go wypłata kredytu ani wpis podobnych klauzul do rejestru klauzul niedozwolonych.
  • Bieg przerywa czynność przed sądem podjęta w celu dochodzenia roszczenia, np. pozew banku (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.). W wyjątkowych przypadkach sąd może nie uwzględnić upływu terminu (art. 117¹ k.c.).
  • Ustawa frankowa (Dz.U. z 2026 r. poz. 985, od 7 sierpnia 2026 r.) nie zawiera przepisów o przedawnieniu. Wstrzymuje obowiązek spłat od doręczenia pozwu konsumenta (art. 3 ust. 1).

Od kiedy biegnie przedawnienie roszczeń banku w kredycie frankowym?

Sąd unieważnił Twoją umowę albo dopiero ją kwestionujesz, a bank żąda zwrotu wypłaconego kapitału. Pierwsza sprawa do sprawdzenia to jedna data: dzień, w którym po raz pierwszy zakwestionowałeś umowę wobec banku.

Wynika to z uchwały Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22). Bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot wypłaconych kwot rozpoczyna się w niej co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował związanie postanowieniami umowy. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał 2 lipca 2026 r. w sprawach połączonych C-261/25 i C-262/25, że dyrektywa 93/13 nie sprzeciwia się takiemu liczeniu terminu.

Początkiem biegu nie jest wypłata kredytu ani wpis podobnych klauzul do rejestru klauzul niedozwolonych. Trybunał odrzucił obie daty, bo sam wpis do rejestru nie prowadzi do nieważności umowy. Zdaniem Trybunału bank nie dysponuje roszczeniem o zwrot kapitału, dopóki konsument nie wyrazi woli ustalenia nieważności umowy.

W sprawie, która trafiła do Trybunału, konsumenci wysłali reklamację 27 sierpnia 2019 r., a bank pozwał ich 1 grudnia 2022 r. Pierwszym zakwestionowaniem bywa właśnie reklamacja.

Ile lat ma bank na pozew o zwrot kapitału i kiedy mija termin?

Roszczenie banku jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, więc przedawnia się po 3 latach (art. 118 zd. 1 k.c.). Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, bo termin jest dłuższy niż dwa lata (art. 118 zd. 2 k.c.). Bieg zaczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 k.c.).

3 lataTermin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału; kończy się 31 grudniaBieg rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po pierwszym zakwestionowaniu umowy wobec banku (SN, III CZP 25/22). Termin jest ustawowy, a o jego upływie w konkretnej sprawie rozstrzyga sąd na podstawie dat z dokumentów.

Przykład rachunkowy. Pismo kwestionujące umowę trafiło do banku 14 marca 2021 r. Termin zaczyna biec 15 marca 2021 r. Trzy lata minęłyby w marcu 2024 r., ale koniec przesuwa się na 31 grudnia 2024 r. Pozew złożony przez bank w styczniu 2025 r. byłby więc spóźniony, o ile nic wcześniej nie przerwało biegu terminu.

Dlaczego wcześniej liczono ten termin inaczej?

Wcześniej w sądach działała koncepcja z uchwały SN z 7 maja 2021 r. (III CZP 6/21). Bank mógł żądać zwrotu od chwili, w której umowa stała się trwale bezskuteczna, a konsument mógł wcześniej świadomie i dobrowolnie zgodzić się na niedozwolone postanowienie. Termin zależał więc od decyzji konsumenta.

Trybunał w wyroku z 14 grudnia 2023 r. (C-28/22) uznał, że dyrektywa 93/13 stoi na przeszkodzie takiej wykładni. W 2024 r. pełny skład Izby Cywilnej SN przyjął nowy punkt wyjścia: bank i konsument mają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia (III CZP 25/22), czyli tzw. teorię dwóch kondykcji. Zamiast jednego rozliczenia salda każda ze stron dochodzi własnego zwrotu. Żadna z nich nie może przy tym żądać odsetek ani wynagrodzenia za korzystanie z pieniędzy od chwili spełnienia świadczenia do popadnięcia w opóźnienie.

Co przerywa przedawnienie i czy bank może pozwać w trakcie sprawy o nieważność?

Bieg przedawnienia przerywa każda czynność przed sądem podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, a także uznanie roszczenia przez dłużnika (art. 123 § 1 pkt 1 i 2 k.c.). Po przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo (art. 124 § 1 k.c.). Gdy przerwała je czynność w postępowaniu przed sądem, nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie się nie zakończy (art. 124 § 2 k.c.).

Bank nie musi czekać na prawomocny wyrok o nieważności umowy. Trybunał w wyroku z 16 kwietnia 2026 r. (C-752/24) uznał, że prawo UE nie sprzeciwia się przerwaniu biegu przedawnienia przez wcześniejszy pozew banku.

Czy sąd może uwzględnić roszczenie banku mimo przedawnienia?

Po upływie terminu nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przeciwko konsumentowi (art. 117 § 2¹ k.c.). Od tej reguły jest wąski wyjątek. W wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu, jeżeli wymagają tego względy słuszności (art. 117¹ § 1 k.c.).

Sąd bierze wtedy pod uwagę m.in. długość terminu, czas od jego upływu do dochodzenia roszczenia oraz przyczyny, dla których uprawniony nie dochodził go wcześniej, także wpływ zachowania zobowiązanego (art. 117¹ § 2 k.c.). Trybunał w wyroku z 16 kwietnia 2026 r. (C-753/24) uznał, że dyrektywa nie sprzeciwia się zastosowaniu w wyjątkowych okolicznościach zasad słuszności, także mimo przedawnienia.

Jak wygląda zarzut przedawnienia, potrącenie i zatrzymanie?

Zarzut przedawnienia składasz w odpowiedzi na pozew. Po upływie terminu ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia (art. 117 § 2 k.c.).

Potrącenie wymaga, by obie wierzytelności były wymagalne i mogły być dochodzone przed sądem (art. 498 § 1 k.c.). Wierzytelność przedawnioną można potrącić, jeżeli w chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło (art. 502 k.c.). Zatrzymanie oznacza wstrzymanie zwrotu, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot (art. 496 k.c.). Stosuje się je odpowiednio także w razie nieważności umowy wzajemnej (art. 497 k.c.). Czy i jak te instytucje działają w konkretnej sprawie frankowej, zależy od dat, treści umowy i pism złożonych już w sądzie.

Czy ustawa frankowa zmieniła przedawnienie roszczeń banku?

Nie. Ustawa z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (Dz.U. z 2026 r. poz. 985) obowiązuje od 7 sierpnia 2026 r. Nie zawiera przepisów o przedawnieniu. Dotyczy wyłącznie umów powiązanych z frankiem szwajcarskim i stosuje się ją także do spraw wszczętych przed jej wejściem w życie (art. 17 ust. 1).

Ustawa wstrzymuje z mocy prawa obowiązek spłat od doręczenia pozwu konsumenta do prawomocnego zakończenia postępowania (art. 3 ust. 1), a samo wstrzymanie nie jest niewykonaniem umowy (art. 3 ust. 2). Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym mimo wniosku o rozprawę (art. 4 ust. 1). Bank może wytoczyć powództwo wzajemne aż do zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji, a przy posiedzeniu niejawnym do wydania wyroku (art. 8 ust. 1). Taki pozew jest czynnością przed sądem w celu dochodzenia roszczenia, więc co do zasady przerywa przedawnienie (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.).

Jak sprawdzić, czy roszczenie banku się przedawniło

  1. Znajdź pierwsze pismo do banku. Ustal datę jego doręczenia: reklamacja albo inne pismo kwestionujące umowę wobec banku. Zachowaj dowód nadania i doręczenia.
  2. Policz 3 lata od następnego dnia. Dzień po doręczeniu to początek biegu. Koniec terminu przesuń na 31 grudnia roku, w którym trzy lata by minęły (art. 118 k.c.).
  3. Sprawdź datę złożenia pozwu banku. Zapisz dzień wpływu pozwu do sądu, także powództwa wzajemnego, i porównaj go z końcem terminu.
  4. Wyszukaj czynności przerywające bieg. Czynność przed sądem w celu dochodzenia roszczenia albo uznanie roszczenia przerywa przedawnienie (art. 123 k.c.). Przejrzyj akta pod tym kątem.
  5. Zapisz zarzut w odpowiedzi na pozew. Podaj daty i podstawę prawną. Dołącz kopie pism z dowodami doręczenia.

Jeśli bank uzyska nakaz zapłaty, liczy się termin na sprzeciw, a o nim piszemy w tekście o sprzeciwie od nakazu zapłaty. Inne sprawy z bankiem i umowami znajdziesz na stronie Co się stało? Stan prawny w tym tekście: 9 października 2026 r.

Najczęstsze pytania

Czy bank może pozwać mnie o zwrot kapitału po kilku latach?
Może, jeśli zdąży przed końcem terminu. Termin wynosi 3 lata i według uchwały SN III CZP 25/22 biegnie co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym zakwestionowałeś umowę wobec banku. Koniec przypada na 31 grudnia (art. 118 k.c.). Po upływie terminu nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przeciwko konsumentowi (art. 117 § 2¹ k.c.), choć sąd może w wyjątkowych przypadkach tego nie uwzględnić (art. 117¹ k.c.).
Co jest pierwszym zakwestionowaniem umowy wobec banku?
Chodzi o zakwestionowanie wobec banku związania postanowieniami umowy, np. w reklamacji. Datę ustala sąd na podstawie dokumentów, więc zachowaj każde pismo do banku razem z dowodem doręczenia.
Czy wyrok TSUE z 2 lipca 2026 r. oznacza, że roszczenia banków są przedawnione?
Nie automatycznie. Trybunał uznał, że termin może zaczynać bieg od pierwszego zakwestionowania umowy przez konsumenta. To, czy w Twojej sprawie minęły 3 lata, zależy od dat: pierwszego pisma, pozwu banku i ewentualnych czynności przerywających bieg.
Czy wypłata kredytu rozpoczyna bieg przedawnienia roszczenia banku?
Nie. TSUE odrzucił jako początek biegu zarówno dzień wypłaty kapitału, jak i dzień wpisu podobnych klauzul do rejestru klauzul niedozwolonych. Sam wpis do rejestru nie prowadzi do nieważności umowy.
Czy ustawa frankowa zmieniła zasady przedawnienia?
Nie. Ustawa z 29 maja 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 985), obowiązująca od 7 sierpnia 2026 r., nie zawiera przepisów o przedawnieniu. Reguluje m.in. wstrzymanie obowiązku spłat od doręczenia pozwu (art. 3 ust. 1), posiedzenia niejawne (art. 4 i 12) oraz powództwo wzajemne (art. 8).
Zespół PKW Adwokaci

Kancelaria adwokacka Polański Konofalski i Wspólnicy z Opola. Prowadzimy sprawy karne, karne skarbowe, administracyjne, rodzinne i cywilne w całej Polsce.

Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje stan prawny na dzień aktualizacji. Nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.

Przeczytaj też