Administracyjne

Rozbiórka budynku przy granicy działki: czy potrzebna jest zgoda sąsiada

Chcesz rozebrać stary budynek stojący przy samej granicy albo za płotem sąsiad rozbiera ścianę, która styka się z Twoją. W obu sytuacjach wraca to samo pytanie: czy potrzebna jest zgoda sąsiada. Przy rozbiórce budynku przy granicy działki Prawo budowlane takiej zgody co do zasady nie wymaga. Wymaga zgody właściciela rozbieranego obiektu, a zgoda sąsiada jest potrzebna dopiero wtedy, gdy roboty wymagają wejścia na jego grunt.

Czarno-biały mur graniczny dwóch działek, wzdłuż niego cień rozbieranego budynku i jeden zielony znak ostrzegawczy
Ilustracja poglądowa
W skrócie
  • Do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołącza się zgodę właściciela rozbieranego obiektu, nie sąsiada (art. 30b Prawa budowlanego).
  • Budynek przy granicy zwykle wymaga pozwolenia na rozbiórkę. Samo zgłoszenie wystarcza w wąskich przypadkach z art. 31 Prawa budowlanego.
  • Zgoda sąsiada jest potrzebna, gdy trzeba wejść na jego nieruchomość (art. 47 Prawa budowlanego). Przy odmowie decyduje organ.
  • Czy sąsiad jest stroną postępowania, rozstrzyga art. 28 k.p.a. Nie przenosi się tego automatycznie z zasad dla budowy.
  • Szkody wyrządzone sąsiadowi przy rozbiórce naprawia inwestor według przepisów Kodeksu cywilnego.

Czy rozbiórka budynku przy granicy działki wymaga zgody sąsiada

Nie. Prawo budowlane nie stawia takiego warunku. Do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołącza się zgodę właściciela rozbieranego obiektu (art. 30b Prawa budowlanego), czyli Twoją, jeśli budynek jest Twój.

Pozostałe załączniki to szkic usytuowania obiektu, opis zakresu i sposobu prowadzenia robót, informacja o zabezpieczeniu ludzi i mienia oraz pozwolenia wymagane innymi ustawami. W razie potrzeby organ może żądać projektu rozbiórki.

Brak zgody sąsiada nie blokuje więc wniosku. Ma on jednak inne narzędzia i o nich dalej.

Pozwolenie czy zgłoszenie: co dotyczy budynku przy granicy

Art. 31 Prawa budowlanego zwalnia z pozwolenia na rozbiórkę część obiektów. Rozbiórka obiektów, które nie wymagają pozwolenia na budowę, nie wymaga ani pozwolenia, ani zgłoszenia. Zgłoszenie wystarcza przy budynkach o wysokości poniżej 8 m, o ile odległość od granicy działki wynosi co najmniej połowę ich wysokości.

Budynek, który stoi przy samej granicy, tego warunku nie spełnia. Dlatego rozbiórka budynku przy granicy działki zwykle oznacza wniosek o pozwolenie, a nie samo zgłoszenie. Organ może też zażądać dodatkowych danych, jeśli wiążą się z bezpieczeństwem.

art. 47Wejście na grunt sąsiada wymaga jego zgody albo decyzji organuGdy roboty wymagają korzystania z sąsiedniej nieruchomości, inwestor uzgadnia z właścicielem zakres, termin i rekompensatę. Przy braku zgody sprawę rozstrzyga organ architektoniczno-budowlany decyzją, w terminie 14 dni (art. 47 Prawa budowlanego).

Kiedy zgoda sąsiada jednak jest potrzebna

Gdy nie da się rozebrać budynku bez wejścia na działkę obok: postawić rusztowania, zdjąć fragment ściany od drugiej strony, wjechać sprzętem. Wtedy zastosowanie ma art. 47 Prawa budowlanego. Inwestor ustala z właścicielem sąsiedniej nieruchomości zakres korzystania z niej, termin i rekompensatę.

Sąsiad może odmówić. Nie kończy to sprawy, bo wtedy organ administracji architektoniczno-budowlanej, na wniosek inwestora, rozstrzyga decyzją o niezbędności wejścia w terminie 14 dni od złożenia wniosku (art. 47 ust. 2). Dla inwestora oznacza to dodatkowy etap, więc taki wniosek składa się odpowiednio wcześnie.

W sprawach, które trafiają do kancelarii, spór rzadko dotyczy samego pozwolenia. Najczęściej chodzi o to, że ekipa weszła na sąsiedni grunt bez uzgodnienia albo uszkodziła ogrodzenie, o czym sąsiad dowiaduje się już w trakcie robót.

Co ze wspólną ścianą dwóch budynków

Przy budynkach bliźniaczych lub zabudowie ciągłej rozbiórka jednego z nich dotyka konstrukcji drugiego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 września 2021 r. (II OSK 2932/19) uznał, że zgoda wymagana przy pozwoleniu na rozbiórkę dotyczy właściciela rozbieranego obiektu, a wspólna ściana sama nie czyni koniecznej zgody właściciela sąsiedniego budynku, jeżeli zabezpieczenia wykonuje się na nieruchomości inwestora.

W praktyce znaczy to tyle: sąsiad nie może zablokować rozbiórki samym sprzeciwem. Może za to oczekiwać, że projekt i sposób robót będą uwzględniały stabilność jego ściany. Jeśli ten fragment jest zaniedbany w dokumentacji, warto na to zwrócić uwagę organowi.

Czy sąsiad jest stroną postępowania o pozwolenie na rozbiórkę

Zależy od tego, czy ma interes prawny. Stroną jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie (art. 28 k.p.a.), a interes prawny musi wynikać z konkretnej normy prawa materialnego.

NSA w wyroku z 26 lutego 2020 r. (II OSK 5/19) wskazał, że obszaru oddziaływania obiektu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego) nie wyznacza się dla obiektu rozbieranego, bo przepisy o nim dotyczą budowy, a nie rozbiórki. Samo sąsiedztwo nie wystarcza. O tym, czy sąsiad jest stroną, decyduje art. 28 k.p.a., czyli to, jakie jego prawo rozbiórka może naruszyć, na przykład przez zagrożenie dla jego ściany.

Jeśli organ nie uznał sąsiada za stronę, a ten uważa to za błąd, może wnieść odwołanie. Zasady opisaliśmy we wpisie o odwołaniu od decyzji administracyjnej.

Czy rozbiórka zabytku lub budynku w ewidencji wygląda inaczej

Tak. Dla obiektu wpisanego do rejestru zabytków stosuje się procedurę z ustawy o ochronie zabytków: roboty przy zabytku z rejestru wymagają pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 36 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego), a pozwolenie na rozbiórkę takiego obiektu można wydać dopiero po skreśleniu go z rejestru decyzją Generalnego Konserwatora Zabytków (art. 39 ust. 2 Prawa budowlanego). Budynek z gminnej ewidencji zabytków wymaga uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków, który ma na to 30 dni (art. 39 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego).

Starsze kamienice i zabudowa w centrach miast bywają ujęte w ewidencji, choć właściciele o tym nie wiedzą. Sprawdzenie tego przed złożeniem wniosku może oszczędzić miesięcy.

Co może zrobić sąsiad, gdy rozbiórka go dotyka

Jeżeli jest stroną postępowania, może składać wnioski, wglądać do akt i odwołać się od decyzji. Po odwołaniu przysługuje skarga do sądu administracyjnego, o której piszemy w tekście o skardze do WSA.

Gdy rozbiórka już trwa i narusza jego prawa, sąsiad może zawiadomić organ nadzoru budowlanego. Jeśli doszło do szkody, inwestor ma obowiązek ją naprawić według przepisów Kodeksu cywilnego (art. 47 ust. 3 Prawa budowlanego). Roszczenie można kierować do inwestora, a przy sporze do sądu powszechnego.

  1. Ustal, czy budynek wymaga pozwolenia. Zmierz wysokość i odległość od granicy, sprawdź art. 31 Prawa budowlanego.
  2. Sprawdź status zabytkowy. Rejestr zabytków i gminna ewidencja decydują o procedurze.
  3. Przygotuj wniosek z załącznikami z art. 30b. Zgoda właściciela, szkic, opis robót, zabezpieczenia.
  4. Oceń, czy potrzebujesz terenu sąsiada. Jeśli tak, rozmawiaj z nim wcześnie, na piśmie, o zakresie, terminie i rekompensacie.
  5. Zabezpiecz wspólną ścianę i ogrodzenie. Zdjęcia przed robotami ułatwią rozliczenie ewentualnych szkód.
  6. Zachowaj terminy na odwołanie. Dotyczy zarówno inwestora, jak i sąsiada, który jest stroną.

Jak to wygląda z perspektywy Twoich praw

Inwestor ma prawo rozebrać własny budynek bez zgody sąsiada, ale odpowiada za bezpieczeństwo otoczenia. Sąsiad nie ma weta, ma natomiast prawo do ochrony swojej nieruchomości i do naprawienia szkody.

Przy planowaniu większej inwestycji na działce po rozbiórce zajrzyj też do wpisu o warunkach zabudowy i planie ogólnym. Inne sprawy urzędowe znajdziesz na stronie Co się stało?

Najczęstsze pytania

Czy potrzebuję zgody sąsiada na rozbiórkę budynku przy granicy?
Nie jako warunku pozwolenia. Art. 30b Prawa budowlanego wymaga do wniosku zgody właściciela rozbieranego obiektu. Zgoda sąsiada jest potrzebna tylko wtedy, gdy roboty wymagają wejścia na jego nieruchomość (art. 47 ust. 1 Prawa budowlanego).
Kiedy wystarczy zgłoszenie rozbiórki zamiast pozwolenia?
Zgłoszenie dotyczy budynków o wysokości poniżej 8 m, których odległość od granicy działki wynosi co najmniej połowę wysokości (art. 31 Prawa budowlanego). Budynek postawiony przy samej granicy tego warunku nie spełnia, więc co do zasady potrzebne jest pozwolenie.
Czy sąsiad może odwołać się od pozwolenia na rozbiórkę?
Tylko jeśli jest stroną postępowania, czyli ma interes prawny wynikający z konkretnej normy prawa materialnego (art. 28 k.p.a.). Sąd administracyjny w sprawach rozbiórki badał to samodzielnie, bez mechanicznego przenoszenia obszaru oddziaływania z procesu budowy.
Kto płaci za szkody w ścianie sąsiada po rozbiórce?
Inwestor. Art. 47 ust. 3 Prawa budowlanego przewiduje naprawienie szkód wyrządzonych przy wejściu na sąsiedni teren, według przepisów Kodeksu cywilnego.
Czy budynek wpisany do rejestru zabytków można rozebrać tak samo?
Nie. Pozwolenie na rozbiórkę budynku z rejestru zabytków można wydać dopiero po skreśleniu go z rejestru decyzją Generalnego Konserwatora Zabytków (art. 39 ust. 2 Prawa budowlanego), a dla obiektu z gminnej ewidencji potrzebne jest uzgodnienie z wojewódzkim konserwatorem zabytków (art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego).
Zespół PKW Adwokaci

Kancelaria adwokacka Polański Konofalski i Wspólnicy z Opola. Prowadzimy sprawy karne, karne skarbowe, administracyjne, rodzinne i cywilne w całej Polsce.

Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje stan prawny na dzień aktualizacji. Nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.

Przeczytaj też